CIOS ZESTIG JAAR: 
VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST
“DOCENTEN MOETEN ROL VAN 
KENNISOVERDRAGER LOSLATEN”

Zestig jaar CIOS-onderwijs. Koen Francissen, Christine Ziekman en Gerrit Bosgoed over verleden, heden en toekomst. “De grootste verandering? Studenten zien nu óók de hele muur en niet alleen maar losse blokjes waarmee je de muur bouwt.

VERLEDEN
 

“Als ik terugkijk, dan heeft het competentiegericht onderwijs dat we vanaf 2006 invoerden, echt iets veranderd. De invoering daarvan heeft een grote impact gehad op het CIOS-onderwijs, op studenten en docenten”, vertelt Koen Francissen, teamleider opleidingen Trainer Coach. “Voor die tijd hadden studenten een lesuur trainingsleer, een lesuur omgangkunde, een lesuur didactiek… wel zestien verschillende vakken van misschien wel net zoveel verschillende docenten. Vakken stonden op zichzelf. Met het competentiegericht onderwijs gingen we werken met integrale opdrachten waarvoor je bijvoorbeeld een stukje kennis van omgangskunde nodig had en een stukje van trainingsleer. Er ontstond meer verbinding tussen de vakken.” 

En ook studenten zagen meer de verbinding vertelt Gerrit Bosgoed, tot afgelopen zomer teamleider van opleidingen Buurt, Onderwijs, Sport: “Als docenten hadden wij het overzicht van de hele opleiding, wij zagen de muur, maar studenten zagen alleen de losse blokjes waarmee je de muur bouwt. Met het competentiegericht onderwijs begonnen studenten steeds beter de hele muur te zien.” Ook de rol van docenten veranderde langzaam. Toen Rijn IJssel vanaf 2012 zijn onderwijsvisie, RIJk Onderwijs geheten, steeds meer vorm ging geven, veranderde de rol van docenten pas echt én ook die van studenten.

HEDEN

“De integrale opdrachten uit het competentiegericht onderwijs kun je vergelijken met wat wij nu binnen RIJk Onderwijs ‘leereenheden’ noemen”, legt Gerrit uit. “Elke leereenheid start met een dilemma uit de praktijk. Neem als voorbeeld de Koningsspelen die studenten voor meer dan 45 basisscholen in en rondom Arnhem verzorgen. Vóór RIJk Onderwijs was een docent daar ook vaak druk mee. Nu zijn studenten meer aan zet, zijn ze actiever en verantwoordelijker.”

Koen: “Studenten weten: dan en dan zijn die Koningsspelen en ze gaan zelf de vragen stellen: wat moet er gebeuren? Wat zijn de verschillende stappen die gezet moeten worden, wat moeten we eerst doen, wat daarna en wie in ons groepje doet wat: studenten bellen zelf de vakleerkrachten of directeur op en stemmen vraag en aanbod op elkaar af. Zij zoeken zelf hun weg en dat vraagt veel zelfstandigheid van ze.”

Van docent naar coach
Studenten worden actiever, verantwoordelijker, zelfstandiger…: wat betekent dat voor docenten? “Die hebben niet alleen meer de rol van kennisoverdrager”, legt Christine Ziekman uit, die na de zomer het stokje van Gerrit als teamleider van Buurt, Onderwijs, Sport en Sport Bewegen en Gezondheid heeft overgenomen. “De docent wordt meer coach en begeleider. In die transitie zitten we nu.” En dat is een lastig proces zegt ze. “Bij de organisatie van de Koningsspelen bijvoorbeeld kan het namelijk ook misgaan. Je geeft de student meer de regie, maar als een student dan bijvoorbeeld zijn afspraken niet nakomt, ga je er dan achteraan of laat je het de student het zelf oplossen? Het ‘loslaten’ van studenten, de verandering om een student zelf verantwoordelijk te laten zijn, is soms een lastig proces.”

Koen: “In het geval van de Koningsspelen: je staat daar straks voor 250 scholieren: heb je je draaiboek klaar? Check. Heb je de materialen? Check. Ouders en vrijwilligers geïnformeerd? Check. Docenten moeten studenten nu meer bij het proces begeleiden in plaats van het zelf te regelen en de touwtjes in handen te houden. 

Gerrit: “Als docent ben je coach van de klas, maar ook van de individuele student die je begeleidt bij zijn eigen leerroute. Je hebt te maken met verschillende types met verschillend gedrag: de een is een gestructureerde werker die een goed stappenplan kan maken, de ander is vooral een creatieve denker die innovatieve ideeën heeft. Door studenten te ‘typeren’ kunnen we bewust groepjes maken van verschillende types. De een wil versnellen, de ander heeft net wat meer aandacht nodig bij Nederlands… Omgaan met deze verschillen is een grote uitdaging.” Naast de veranderende rol van de docent zijn er ook nog praktische en logistieke vraagstukken zegt Koen: “We hebben één dojo, een zwembad dat we moeten afhuren, maar als we van tevoren niet weten hoeveel studenten die les gaan volgen, is dat lastig.”

TOEKOMST

Met het werkveld om de tafel 
“Het onderwijs wordt meer gepersonaliseerd en flexibeler”, verwacht Christine. Nu al bepalen studenten steeds meer hun eigen koers en kunnen ze bij CIOS kiezen uit meer dan dertig keuzedelen, van Ondernemerschap, Conditietrainer, Voetbaltrainer (UEFA-C) tot Voorbereiding hbo. “Door te werken vanuit leereenheden, met dilemma’s uit de praktijk waarbij we ze leren zelf de regie te pakken in hun loopbaan leveren we kant en klare werknemers af. Werknemers die initiatief en verantwoordelijkheid nemen. Zelfinzicht hebben.” 

Gerrit: “Het mooiste zou zijn als studenten nog meer werken met dilemma’s uit de praktijk. De vakken zijn al geïntegreerd, nu nog meer samenspel van CIOS en het werkveld, meer met elkaar om de tafel.”

Koen: “Een voorbeeld? Een fitnesscentrum dat het aantal leden ziet dalen, kan de opdracht aan onze studenten geven om te onderzoeken hoe dat nu komt en wat te doen om het tij te keren.” Kortom: heeft u een dilemma uit de praktijk waarvan u denkt: dat is wat voor onze studenten? Mail naar info.cios@rijnijssel.nl.

CIOS ZESTIG JAAR:
VERLEDEN, HEDEN EN TOEKOMST

“DOCENTEN MOETEN ROL VAN KENNISOVERDRAGER LOSLATEN”.

Zestig jaar CIOS-onderwijs. Koen Francissen, Christine Ziekman en Gerrit Bosgoed over verleden, heden en toekomst. “De grootste verandering? Studenten zien nu óók de hele muur en niet alleen maar losse blokjes waarmee je de muur bouwt.

VERLEDEN
 

“Als ik terugkijk, dan heeft het competentiegericht onderwijs dat we vanaf 2006 invoerden, echt iets veranderd. De invoering daarvan heeft een grote impact gehad op het CIOS-onderwijs, op studenten en docenten”, vertelt Koen Francissen, teamleider opleidingen Trainer Coach. “Voor die tijd hadden studenten een lesuur trainingsleer, een lesuur omgangkunde, een lesuur didactiek… wel zestien verschillende vakken van misschien wel net zoveel verschillende docenten. Vakken stonden op zichzelf. Met het competentiegericht onderwijs gingen we werken met integrale opdrachten waarvoor je bijvoorbeeld een stukje kennis van omgangskunde nodig had en een stukje van trainingsleer. Er ontstond meer verbinding tussen de vakken.” 

En ook studenten zagen meer de verbinding vertelt Gerrit Bosgoed, tot afgelopen zomer teamleider van opleidingen Buurt, Onderwijs, Sport: “Als docenten hadden wij het overzicht van de hele opleiding, wij zagen de muur, maar studenten zagen alleen de losse blokjes waarmee je de muur bouwt. Met het competentiegericht onderwijs begonnen studenten steeds beter de hele muur te zien.” Ook de rol van docenten veranderde langzaam. Toen Rijn IJssel vanaf 2012 zijn onderwijsvisie, RIJk Onderwijs geheten, steeds meer vorm ging geven, veranderde de rol van docenten pas echt én ook die van studenten.

HEDEN

“De integrale opdrachten uit het competentiegericht onderwijs kun je vergelijken met wat wij nu binnen RIJk Onderwijs ‘leereenheden’ noemen”, legt Gerrit uit. “Elke leereenheid start met een dilemma uit de praktijk. Neem als voorbeeld de Koningsspelen die studenten voor meer dan 45 basisscholen in en rondom Arnhem verzorgen. Vóór RIJk Onderwijs was een docent daar ook vaak druk mee. Nu zijn studenten meer aan zet, zijn ze actiever en verantwoordelijker.”

Koen: “Studenten weten: dan en dan zijn die Koningsspelen en ze gaan zelf de vragen stellen: wat moet er gebeuren? Wat zijn de verschillende stappen die gezet moeten worden, wat moeten we eerst doen, wat daarna en wie in ons groepje doet wat: studenten bellen zelf de vakleerkrachten of directeur op en stemmen vraag en aanbod op elkaar af. Zij zoeken zelf hun weg en dat vraagt veel zelfstandigheid van ze.”

Van docent naar coach
Studenten worden actiever, verantwoordelijker, zelfstandiger…: wat betekent dat voor docenten? “Die hebben niet alleen meer de rol van kennisoverdrager”, legt Christine Ziekman uit, die na de zomer het stokje van Gerrit als teamleider van Buurt, Onderwijs, Sport en Sport Bewegen en Gezondheid heeft overgenomen. “De docent wordt meer coach en begeleider. In die transitie zitten we nu.” En dat is een lastig proces zegt ze. “Bij de organisatie van de Koningsspelen bijvoorbeeld kan het namelijk ook misgaan. Je geeft de student meer de regie, maar als een student dan bijvoorbeeld zijn afspraken niet nakomt, ga je er dan achteraan of laat je het de student het zelf oplossen? Het ‘loslaten’ van studenten, de verandering om een student zelf verantwoordelijk te laten zijn, is soms een lastig proces.”

Koen: “In het geval van de Koningsspelen: je staat daar straks voor 250 scholieren: heb je je draaiboek klaar? Check. Heb je de materialen? Check. Ouders en vrijwilligers geïnformeerd? Check. Docenten moeten studenten nu meer bij het proces begeleiden in plaats van het zelf te regelen en de touwtjes in handen te houden. 

Gerrit: “Als docent ben je coach van de klas, maar ook van de individuele student die je begeleidt bij zijn eigen leerroute. Je hebt te maken met verschillende types met verschillend gedrag: de een is een gestructureerde werker die een goed stappenplan kan maken, de ander is vooral een creatieve denker die innovatieve ideeën heeft. Door studenten te ‘typeren’ kunnen we bewust groepjes maken van verschillende types. De een wil versnellen, de ander heeft net wat meer aandacht nodig bij Nederlands… Omgaan met deze verschillen is een grote uitdaging.” Naast de veranderende rol van de docent zijn er ook nog praktische en logistieke vraagstukken zegt Koen: “We hebben één dojo, een zwembad dat we moeten afhuren, maar als we van tevoren niet weten hoeveel studenten die les gaan volgen, is dat lastig.”

TOEKOMST

Met het werkveld om de tafel 
“Het onderwijs wordt meer gepersonaliseerd en flexibeler”, verwacht Christine. Nu al bepalen studenten steeds meer hun eigen koers en kunnen ze bij CIOS kiezen uit meer dan dertig keuzedelen, van Ondernemerschap, Conditietrainer, Voetbaltrainer (UEFA-C) tot Voorbereiding hbo. “Door te werken vanuit leereenheden, met dilemma’s uit de praktijk waarbij we ze leren zelf de regie te pakken in hun loopbaan leveren we kant en klare werknemers af. Werknemers die initiatief en verantwoordelijkheid nemen. Zelfinzicht hebben.” 

Gerrit: “Het mooiste zou zijn als studenten nog meer werken met dilemma’s uit de praktijk. De vakken zijn al geïntegreerd, nu nog meer samenspel van CIOS en het werkveld, meer met elkaar om de tafel.”

Koen: “Een voorbeeld? Een fitnesscentrum dat het aantal leden ziet dalen, kan de opdracht aan onze studenten geven om te onderzoeken hoe dat nu komt en wat te doen om het tij te keren.” Kortom: heeft u een dilemma uit de praktijk waarvan u denkt: dat is wat voor onze studenten? Mail naar info.cios@rijnijssel.nl.